FİZİKSEL VE KİMYASAL DEĞİŞMELER :
Günlük hayatımızda çeşitli etkiler sonucunda maddelerde bazı
değişimler olduğunu görürüz. Örneğin bir kağıdı yaktığımızda kağıdın kül
olduğunu, bir buz parçasını sıcak bir yere koyduğumuzda buzun eridiğini,
annemizin çeşitli sebzeleri pişirerek yemek yaptığını hepimiz görmüşüzdür.
Maddelerde meydana gelen değişimler 2 grupta incelenebilir:
• Fiziksel değişmeler
• Kimyasal değişmeler
FİZİKSEL DEĞİŞMELER :
Maddenin yapısı değişmeden sadece dış görünüşünde meydana
gelen değişmelerdir. Fiziksel değişmeler sonucunda yeni maddeler oluşmaz.
Sadece maddenin renk, şekil, büyüklük gibi özellikleri değişir. Fiziksel
değişmeler.
Madde fiziksel değişmeye uğradığında yeni
isim almaz. Cam; kırıldıktan sonra kırık cam olarak
adlandırılır. Kağıt;
yırtıldıktan sonra kağıt parçası olarak adlandırılır.
Fiziksel
özellikler:Maddenin şeklini, halini ( katı, sıvı, gaz )
belirten, maddenin
yapısını değiştirmeyen özelliklerdir. Renk, koku, tat,
çözünürlük, genleşme, ısı
ve elektriği iletme, erime ve kaynama noktası fiziksel
özelliklerdir.
Kağıdın yırtılması, suyun donması ve kaynaması, buzun
erimesi, telin bükülmesi, mumun erimesi, tuzun suda
çözünmesi fiziksel
değişmelerdir.
KİMYASAL DEĞİŞMELER
Maddenin iç yapısında
meydana gelen değişmelerdir.
Bu değişmelerden sonra madde yeni adlar
alır.
Odun, kağıt, kömür ve mumun yanması, demirin paslanması,
şekerin
ısıtılınca kömürleşmesi, suyun oluşması veya ayrışması.
Fiziksel ve
kimyasal olaylar sonucu fiziksel ve kimyasal özelliklerde
değişme
olur.
Fiziksel olay Kimyasal
olay
1- Maddenin dış yapısında değişme olur. 1- Maddenin iç yapısında değişme olur.
2- Yeni bir madde oluşmaz. 2- Yeni bir madde
oluşur.
3- Karışıma giren maddelerin özellikleri 3- Birleşen ve ayrılan maddelerin
özellikleri
değişmez.
değişir.
4- Eski hale fiziksel yöntemlerle dönülür. 4-
Eski hale ancak kimyasal yöntemlerle
döndürülür.
Kimyasal olaylar
Kimyasal olaylarda,
maddeler arasındaki etkileşim, reaksiyon veya tepkime olarak
adlandırılır. Her
reaksiyon denklem ile gösterilir.
Reaksiyon denklemi;
Reaksiyona
giren maddelere girenler veya reaktif denir. Ok reaksiyonun
oluşum yönünü ve iki
tarafın denkliğini gösterir. Reaksiyon sonucu çıkan
maddelere ürün
denir.
Katalizör: Kimyasal reaksiyonlara dışarıdan ilave edilerek
reaksiyonu hızlandıran ve sonuçta özelliğini koruyarak çıkan
maddeye denir.
Katalizör bir reaksiyonda üzerinde gösterilir.
MnO2 reaksiyonda
katalizördür.
Kimyasal Reaksiyon Çeşitleri
1. Enerji durumlarına
göre ikiye ayrılır.
a) Endotermik reaksiyonlar: Dışarıdan enerji alarak oluşan
reaksiyonlara denir.
Suyun ayrışması,
2. Birleşme
reaksiyonları.
İki farklı özellikte maddenin birleşerek değişik özellikli
yeni bir madde oluşturmasıdır. Bunlara sentez reaksiyonları
da
denir.
Işık vermeden oluşan yanma yavaş yanmadır. Demirin
paslanması,
solunum olayı, odunun kömürleşmesi gibi. Isı ve ışık vererek
oluşan yanma hızlı
yanmadır. Odun, kağıt, mumun yanması gibi.
5. Asit- Baz
reaksiyonları.
Asitlerin bazlarla birleşme reaksiyonlarıdır. Bu
reaksiyonlara nötrleşme reaksiyonları da denir. Reaksiyon
sonucu tuz ve su
oluşur.
Kimyasal reaksiyonların denkleştirilmesi:
Kimyasal
reaksiyonlarda;
Atom cinsi ve atom sayısı korunur.
Kütle korunur.
proton, nötron, toplam elektron sayıları korunur.
Atom sayıları;
Reaktiflerin atom sayıları toplamı = Ürünlerin atom sayıları
toplamı
Bu maddenin
korunumu yasasından kaynaklanır. Maddenin korunumu yasası:
Madde varken yok
olmaz, yokken var olmaz, der.
Günlük hayatımızda çeşitli etkiler
sonucunda maddelerde bazı değişimler olduğunu görürüz.
Örneğin bir kağıdı
yaktığımızda kağıdın kül olduğunu, bir buz parçasını sıcak
bir yere koyduğumuzda buzun eridiğini, annemizin çeşitli sebzeleri pişirerek
yemek
yaptığını hepimiz görmüşüzdür.
Maddelerde meydana gelen değişimler 2 grupta incelenebilir:
• Fiziksel değişmeler
• Kimyasal değişmeler
Fiziksel değişim, maddelerin yapısı
değişmeden sadece hal, biçim, şekil, dış görünüşünde meydana
gelen değişimlere
verilen isimdir. Fiziksel değişmeler sonucunda yeni maddeler
oluşmaz. Yalnızca
maddenin renk, şekil, büyüklük gibi özellikleri değişir.
Diğer bir ifadeyle
fiziksel değişim sonucunda maddenin kimliği değişmez.
Kağıdın
yırtılması,tebeşirin kırılması,mumun erimesi. kalemin
kırılması, suyun buza
dönüşmesi, çözünme olayı gibi değişiklikler fiziksel
değişime örnektir. Fiziksel
değişimin geri dönüşümü vardır. Tüm hal değişimleri
fizikseldir.
Bunun dışında, fiziksel değişime odundan talaş yapılması ya
da kumaşın
kesilmesi de örnek olarak verilebilir.Kimyasal olaylarda
maddenin yapı taşı
değişirken, fiziksel olaylarda sadece görünüm ve şekil
değişir.Kimyasal
olaylarda maddenin yapı taşı değişirken, fiziksel olaylarda
sadece görünüm ve
şekil değişir.Ayrıca bütün yırtılma olayları
fizikseldir.(kimyasalll değisim
maddenin kimliğini tammamen degiştirir kağıdın yanması bir
tepkime
değildir).Çünkü kağıd yanar.ve kül olur.
ÖRNEKLER :fiziksel
•Buzun erimesi
• Kağıdın yırtılması
• Tebeşirin toz haline getirilmesi
• Küp şekerin ezilerek toz şeker haline getirilmesi
• Suyun donması
• Çaydanlıktaki suyun buharlaşması
• Camın buğulanması
• Akşamları gökyüzünün renginin maviden kızıla dönüşmesi
• Altından bilezik yapılması
• Odunun kırılması
• Camın kırılması
• Yemek tuzunun suda çözünmesi
• Yoğurttan ayran yapılması
• Bakırdan tencere yapılması
• Havucun rendelenmesi
kimyasala ornekler
Kömürün yanması
• Sütten yoğurt ve peynir yapılması
• Demirin paslanması
• Meyvelerin çürümesi
• Un ve sudan hamur yapılması
• Kumdan cam yapılması
• Ekmeğin küflenmesi
• Kabartma tozunun üzerine limon sıkılması
• Canlıların ölmesi
• İnsanın sindirim ve solunum yapması
• Bitkilerin fotosentez yapması
• Üzüm suyundan sirke yapılması
• Doğalgazın yanması
• Dişlerimizin çürümesi
• Yumurtanın haşlanması
• Gümüşün açık havada zamanla kararması
ARALARINDAKİ FARKLAR
1- Maddenin dış yapısında değişme
olur. 1- Maddenin iç yapısında değişme
olur.
2- Yeni bir madde oluşmaz. 2-
Yeni bir madde oluşur.
3-Karışıma giren maddelerin
özellikleri 3- Birleşen ve ayrılan maddelerin
özellikleri
değişmez.
değişir.
4- Eski hale fiziksel yöntemlerle
dönülür. 4- Eski hale ancak
kimyasal yöntemlerle
dönülür.
Kimyasal değişim, bütün maddeler atom veya molekül
dediğimiz küçük taneciklerden oluşur. Maddelerin atom veya
molekül yapılarıyla
ilgili özelliklere kimyasal özellikler denir. Yanma, çürüme,
paslanma, bileşik
yapma gibi özellikler kimyasal özelliklerdir. Kimyasal
değişimde maddenin aynı
zamanda molekül yapısıda değişir. Kimyasal değişimde
maddenin geri dönüşümü
olmaz. Buna bağlı olarak bu özelliklerde meydana gelen
değişmelere de kimyasal
değişmeler denir. Kısaca maddenin iç yapısında meydana gelen
değişmeler kimyasal
değişmelerdir.
ÖRNEKLER :
• Buzun erimesi
• Kağıdın yırtılması
• Tebeşirin toz haline getirilmesi
• Küp şekerin ezilerek toz şeker haline getirilmesi
• Suyun donması
• Çaydanlıktaki suyun buharlaşması
• Camın buğulanması
• Akşamları gökyüzünün renginin maviden kızıla dönüşmesi
• Altından bilezik yapılması
• Odunun kırılması
• Camın kırılması
• Yemek tuzunun suda çözünmesi
• Yoğurttan ayran yapılması
• Bakırdan tencere yapılması
• Havucun rendelenmesi.
Maddenin iç yapısında meydana gelen değişmelerdir. Kimyasal
değişmeler sonucunda maddenin kimliği değişir ve yeni maddeler oluşur. Kimyasal
değişmeye uğrayan maddeler eski haline döndürülemez.
ÖRNEKLER :
• Kömürün yanması
• Sütten yoğurt ve peynir yapılması
• Demirin paslanması
• Meyvelerin çürümesi
• Un ve sudan hamur yapılması
• Kumdan cam yapılması
• Ekmeğin küflenmesi
• Kabartma tozunun üzerine limon sıkılması
• Canlıların ölmesi
• İnsanın sindirim ve solunum yapması
• Bitkilerin fotosentez yapması
• Üzüm suyundan sirke yapılması
• Doğalgazın yanması
• Dişlerimizin çürümesi
• Yumurtanın haşlanması
• Gümüşün açık havada zamanla kararması
NOT : Kimyasal değişmeler sonucunda hem maddenin görünümü
değişir hem de yeni maddeler oluşur.
HAL DEĞİŞİM OLAYLARI
Bir maddenin dışarıdan ısı (enerji) alarak veya dışarıya ısı
(enerji) vererek bir halden başka bir hale geçmesine; “hal değiştirme” denir.
Erime:Katı haldeki bir maddenin ısı alarak sıvı hale
geçmesine denir.
Donma: Sıvı haldeki bir maddenin ısı vererek katı hale
geçmesine denir.
Buharlaşma:Sıvı haldeki bir maddenin ısı alarak gaz hale
geçmesidir.
Yoğunlaşma:Gaz haldeki bir maddenin ısı vererek sıvı hale
geçmesidir.
Süblimleşme:Katı haldeki bir maddenin ısı alarak gaz hale
geçmesidir.
Kristalleşme:Gaz haldeki bir maddenin ısı vererek katı hale
geçmesidir.
