FİZİKSEL VE KİMYASAL DEĞİŞMELER

FİZİKSEL VE KİMYASAL DEĞİŞMELER :

Günlük hayatımızda çeşitli etkiler sonucunda maddelerde bazı değişimler olduğunu görürüz. Örneğin bir kağıdı yaktığımızda kağıdın kül olduğunu, bir buz parçasını sıcak bir yere koyduğumuzda buzun eridiğini, annemizin çeşitli sebzeleri pişirerek yemek yaptığını hepimiz görmüşüzdür.

Maddelerde meydana gelen değişimler 2 grupta incelenebilir:

• Fiziksel değişmeler

• Kimyasal değişmeler

FİZİKSEL DEĞİŞMELER :

Maddenin yapısı değişmeden sadece dış görünüşünde meydana gelen değişmelerdir. Fiziksel değişmeler sonucunda yeni maddeler oluşmaz. Sadece maddenin renk, şekil, büyüklük gibi özellikleri değişir. Fiziksel değişmeler.

Madde fiziksel değişmeye uğradığında yeni

isim almaz. Cam; kırıldıktan sonra kırık cam olarak adlandırılır. Kağıt;

yırtıldıktan sonra kağıt parçası olarak adlandırılır.

Fiziksel

özellikler:Maddenin şeklini, halini ( katı, sıvı, gaz ) belirten, maddenin

yapısını değiştirmeyen özelliklerdir. Renk, koku, tat, çözünürlük, genleşme, ısı

ve elektriği iletme, erime ve kaynama noktası fiziksel

özelliklerdir.

Kağıdın yırtılması, suyun donması ve kaynaması, buzun

erimesi, telin bükülmesi, mumun erimesi, tuzun suda çözünmesi fiziksel

değişmelerdir.

KİMYASAL DEĞİŞMELER

Maddenin iç yapısında

meydana gelen değişmelerdir.

Bu değişmelerden sonra madde yeni adlar

alır.

Odun, kağıt, kömür ve mumun yanması, demirin paslanması, şekerin

ısıtılınca kömürleşmesi, suyun oluşması veya ayrışması.

Fiziksel ve

kimyasal olaylar sonucu fiziksel ve kimyasal özelliklerde değişme

olur.

Fiziksel olay                                                              Kimyasal olay

1- Maddenin dış yapısında değişme olur.        1- Maddenin iç yapısında değişme olur.

                                                                   

2- Yeni bir madde oluşmaz.                             2- Yeni bir madde oluşur.

                                          

3- Karışıma giren maddelerin özellikleri         3- Birleşen ve ayrılan maddelerin özellikleri

değişmez.

değişir.

4- Eski hale fiziksel yöntemlerle dönülür.        4- Eski hale ancak kimyasal yöntemlerle                 

                                                                             döndürülür.

Kimyasal olaylar

Kimyasal olaylarda,

maddeler arasındaki etkileşim, reaksiyon veya tepkime olarak adlandırılır. Her

reaksiyon denklem ile gösterilir.

Reaksiyon denklemi;

Reaksiyona

giren maddelere girenler veya reaktif denir. Ok reaksiyonun oluşum yönünü ve iki

tarafın denkliğini gösterir. Reaksiyon sonucu çıkan maddelere ürün

denir.

Katalizör: Kimyasal reaksiyonlara dışarıdan ilave edilerek

reaksiyonu hızlandıran ve sonuçta özelliğini koruyarak çıkan maddeye denir.

Katalizör bir reaksiyonda üzerinde gösterilir.

MnO2 reaksiyonda

katalizördür.

Kimyasal Reaksiyon Çeşitleri

1. Enerji durumlarına

göre ikiye ayrılır.

a) Endotermik reaksiyonlar: Dışarıdan enerji alarak oluşan

reaksiyonlara denir.

Suyun ayrışması,

2. Birleşme

reaksiyonları.

İki farklı özellikte maddenin birleşerek değişik özellikli

yeni bir madde oluşturmasıdır. Bunlara sentez reaksiyonları da

denir.

Işık vermeden oluşan yanma yavaş yanmadır. Demirin paslanması,

solunum olayı, odunun kömürleşmesi gibi. Isı ve ışık vererek oluşan yanma hızlı

yanmadır. Odun, kağıt, mumun yanması gibi.

5. Asit- Baz

reaksiyonları.

Asitlerin bazlarla birleşme reaksiyonlarıdır. Bu

reaksiyonlara nötrleşme reaksiyonları da denir. Reaksiyon sonucu tuz ve su

oluşur.

Kimyasal reaksiyonların denkleştirilmesi:

Kimyasal

reaksiyonlarda;

Atom cinsi ve atom sayısı korunur.

Kütle korunur.

proton, nötron, toplam elektron sayıları korunur.

Atom sayıları;

Reaktiflerin atom sayıları toplamı = Ürünlerin atom sayıları toplamı

Bu maddenin

korunumu yasasından kaynaklanır. Maddenin korunumu yasası: Madde varken yok

olmaz, yokken var olmaz, der.

Günlük hayatımızda çeşitli etkiler

sonucunda maddelerde bazı değişimler olduğunu görürüz. Örneğin bir kağıdı

yaktığımızda kağıdın kül olduğunu, bir buz parçasını sıcak bir yere koyduğumuzda buzun eridiğini, annemizin çeşitli sebzeleri pişirerek yemek

yaptığını hepimiz görmüşüzdür.

Maddelerde meydana gelen değişimler 2 grupta incelenebilir:

• Fiziksel değişmeler

• Kimyasal değişmeler

Fiziksel değişim, maddelerin yapısı

değişmeden sadece hal, biçim, şekil, dış görünüşünde meydana gelen değişimlere

verilen isimdir. Fiziksel değişmeler sonucunda yeni maddeler oluşmaz. Yalnızca

maddenin renk, şekil, büyüklük gibi özellikleri değişir. Diğer bir ifadeyle

fiziksel değişim sonucunda maddenin kimliği değişmez. Kağıdın

yırtılması,tebeşirin kırılması,mumun erimesi. kalemin kırılması, suyun buza

dönüşmesi, çözünme olayı gibi değişiklikler fiziksel değişime örnektir. Fiziksel

değişimin geri dönüşümü vardır. Tüm hal değişimleri fizikseldir.

Bunun dışında, fiziksel değişime odundan talaş yapılması ya da kumaşın

kesilmesi de örnek olarak verilebilir.Kimyasal olaylarda maddenin yapı taşı

değişirken, fiziksel olaylarda sadece görünüm ve şekil değişir.Kimyasal

olaylarda maddenin yapı taşı değişirken, fiziksel olaylarda sadece görünüm ve

şekil değişir.Ayrıca bütün yırtılma olayları fizikseldir.(kimyasalll değisim

maddenin kimliğini tammamen degiştirir kağıdın yanması bir tepkime

değildir).Çünkü kağıd yanar.ve kül olur.

ÖRNEKLER :fiziksel

•Buzun erimesi

• Kağıdın yırtılması

• Tebeşirin toz haline getirilmesi

• Küp şekerin ezilerek toz şeker haline getirilmesi

• Suyun donması

• Çaydanlıktaki suyun buharlaşması

• Camın buğulanması

• Akşamları gökyüzünün renginin maviden kızıla dönüşmesi

• Altından bilezik yapılması

• Odunun kırılması

• Camın kırılması

• Yemek tuzunun suda çözünmesi

• Yoğurttan ayran yapılması

• Bakırdan tencere yapılması

• Havucun rendelenmesi

kimyasala ornekler

Kömürün yanması

• Sütten yoğurt ve peynir yapılması

• Demirin paslanması

• Meyvelerin çürümesi

• Un ve sudan hamur yapılması

• Kumdan cam yapılması

• Ekmeğin küflenmesi

• Kabartma tozunun üzerine limon sıkılması

• Canlıların ölmesi

• İnsanın sindirim ve solunum yapması

• Bitkilerin fotosentez yapması

• Üzüm suyundan sirke yapılması

• Doğalgazın yanması

• Dişlerimizin çürümesi

• Yumurtanın haşlanması

• Gümüşün açık havada zamanla kararması

ARALARINDAKİ FARKLAR

1- Maddenin dış yapısında değişme olur. 1- Maddenin iç yapısında değişme

olur.

2- Yeni bir madde oluşmaz. 2- Yeni bir madde oluşur.

3-Karışıma giren maddelerin özellikleri 3- Birleşen ve ayrılan maddelerin

özellikleri

değişmez.                                                     değişir.

4- Eski hale fiziksel yöntemlerle

dönülür. 4- Eski hale ancak kimyasal yöntemlerle

dönülür.

Kimyasal değişim, bütün maddeler atom veya molekül

dediğimiz küçük taneciklerden oluşur. Maddelerin atom veya molekül yapılarıyla

ilgili özelliklere kimyasal özellikler denir. Yanma, çürüme, paslanma, bileşik

yapma gibi özellikler kimyasal özelliklerdir. Kimyasal değişimde maddenin aynı

zamanda molekül yapısıda değişir. Kimyasal değişimde maddenin geri dönüşümü

olmaz. Buna bağlı olarak bu özelliklerde meydana gelen değişmelere de kimyasal

değişmeler denir. Kısaca maddenin iç yapısında meydana gelen değişmeler kimyasal

değişmelerdir.

ÖRNEKLER :

• Buzun erimesi

• Kağıdın yırtılması

• Tebeşirin toz haline getirilmesi

• Küp şekerin ezilerek toz şeker haline getirilmesi

• Suyun donması

• Çaydanlıktaki suyun buharlaşması

• Camın buğulanması

• Akşamları gökyüzünün renginin maviden kızıla dönüşmesi

• Altından bilezik yapılması

• Odunun kırılması

• Camın kırılması

• Yemek tuzunun suda çözünmesi

• Yoğurttan ayran yapılması

• Bakırdan tencere yapılması

• Havucun rendelenmesi.

Maddenin iç yapısında meydana gelen değişmelerdir. Kimyasal değişmeler sonucunda maddenin kimliği değişir ve yeni maddeler oluşur. Kimyasal değişmeye uğrayan maddeler eski haline döndürülemez.

ÖRNEKLER :

• Kömürün yanması

• Sütten yoğurt ve peynir yapılması

• Demirin paslanması

• Meyvelerin çürümesi

• Un ve sudan hamur yapılması

• Kumdan cam yapılması

• Ekmeğin küflenmesi

• Kabartma tozunun üzerine limon sıkılması

• Canlıların ölmesi

• İnsanın sindirim ve solunum yapması

• Bitkilerin fotosentez yapması

• Üzüm suyundan sirke yapılması

• Doğalgazın yanması

• Dişlerimizin çürümesi

• Yumurtanın haşlanması

• Gümüşün açık havada zamanla kararması

NOT : Kimyasal değişmeler sonucunda hem maddenin görünümü değişir hem de yeni maddeler oluşur.

HAL DEĞİŞİM OLAYLARI

Bir maddenin dışarıdan ısı (enerji) alarak veya dışarıya ısı (enerji) vererek bir halden başka bir hale geçmesine; “hal değiştirme” denir.

Erime:Katı haldeki bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesine denir.

Donma: Sıvı haldeki bir maddenin ısı vererek katı hale geçmesine denir.

Buharlaşma:Sıvı haldeki bir maddenin ısı alarak gaz hale geçmesidir.

Yoğunlaşma:Gaz haldeki bir maddenin ısı vererek sıvı hale geçmesidir.

Süblimleşme:Katı haldeki bir maddenin ısı alarak gaz hale geçmesidir.

Kristalleşme:Gaz haldeki bir maddenin ısı vererek katı hale geçmesidir.